ALISHER NAVOIY VA YUNUS EMRE IJODIDA INSONPARVARLIK G‘OYALARINING QIYOSIY TAHLILI

Authors

  • Qushimova Jasmina Bekzodovna Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyot Universiteti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.24217013

Keywords:

Alisher Navoiy, Yunus Emre, insonparvarlik, gumanizm, tasavvuf, ilohiy ishq, komil inson, ma’naviy kamolot, adalat, bag‘rikenglik, turkiy adabiyot, qiyosiy tahlil

Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada turkiy xalqlar mumtoz adabiyotining ikki yirik vakili Alisher Navoiy va Yunus Emre ijodida insonparvarlik g‘oyalarining badiiy-falsafiy talqini qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ikki mutafakkirning inson qadr-qimmati, muhabbat, mehr-oqibat, adolat, ma’naviy kamolot va insonlar o‘rtasidagi tenglik haqidagi qarashlarini aniqlash hamda ularning mushtarak va o‘ziga xos jihatlarini ochib berishdan iborat. Maqolada Navoiyning “Hayrat ul-abror”, “Lison ut-tayr”, “Mahbub ul-qulub” kabi asarlari hamda Yunus Emrening “Divon” va “Risolat un-nushiyya” asarlari asosiy tahlil manbalari sifatida tanlandi. Tadqiqotda qiyosiy-tipologik, tarixiy-adabiy va g‘oyaviy-badiiy tahlil usullaridan foydalanildi. Tahlil natijasida Navoiy insonparvarlikni shaxsiy axloq, ijtimoiy adolat, ilm-ma’rifat va jamiyat farovonligi bilan chambarchas bog‘lagani, Yunus Emre esa inson qalbini poklash, ilohiy ishq, bag‘rikenglik va barcha insonlarga mehr bilan munosabatda bo‘lish masalalariga alohida e’tibor qaratgani aniqlandi. Har ikki ijodkor insonni ma’naviy yuksalishning markaziga qo‘yadi va uning kamolotini ezgu xulq hamda muhabbat bilan bog‘laydi. Maqolada mazkur g‘oyalarning bugungi globallashuv sharoitidagi ma’naviy-tarbiyaviy ahamiyati ham yoritiladi.

References

Alisher Navoiy. Xamsa. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.

Alisher Navoiy. Mahbub ul-qulub. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.

Alisher Navoiy. Lison ut-tayr. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.

Yunus Emre. Divan. Tanqidiy nashrlar va ilmiy izohlar asosida foydalaniladigan matn.

Yunus Emre. Risaletü’n-Nushiyye. Tanqidiy nashr va ilmiy tadqiqotlar asosida foydalaniladigan matn.

Köprülü, F. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. — Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.

Jo‘raxonova, M. J., Nuraliyeva, F., Mirzakarimova, M. “Alisher Navoiy asarlarida tarbiya va insonparvarlik masalalari.” Science and Education, 2026, 7(4), 519–523. https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8766

Downloads

Published

2026-11-14