SUN'IY INTELLEKT YORDAMIDA KIBERXAVFSIZLIKNI KUCHAYTIRISH
Keywords:
Sun'iy intellekt, Kiberxavfsizlik, Zero Trust Network, OWASP, Mashinali o'qitish, Anomaliyalarni aniqlash, Neyron tarmoqlar, OSINT, Kvant kriptografiyasi, IoT xavfsizligi, Bulut xavfsizligi, Adversarial AI, Ransomware, DDoS.Abstract
Ushbu ilmiy-ommaviy maqola global raqamli infratuzilmada kiberxavfsizlikni ta'minlashda sun'iy intellekt (AI) va mashinali o'qitish (Machine Learning) texnologiyalarining o'rni, ahamiyati va amaliy tatbiqini har tomonlama tahlil qiladi. An'anaviy xavfsizlik protokollari zamonaviy, murakkab va avtomatlashtirilgan kiberhujumlarga qarshi yetarli darajada samarali emasligi sababli, AI asosidagi himoya tizimlariga ehtiyoj keskin oshgan. Tadqiqot davomida tarmoq xavfsizligida "Nol ishonch" (Zero Trust Network) arxitekturasini AI bilan integratsiya qilish, veb-ilovalardagi OWASP Top 10 zaifliklarini avtomatik aniqlash, OSINT ma'lumotlarini tahlil qilish mexanizmlari, IoT xavfsizligi, kvant kriptografiyasi, bulut muhitidagi tahdidlar va Adversarial AI muammolari keng yoritilgan. Shuningdek, maqolada neyron tarmoqlar yordamida anomaliyalarni aniqlash algoritmlarining samaradorligi matematik jihatdan asoslab berilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, AI texnologiyalari nafaqat yirik korporatsiyalar, balki oddiy foydalanuvchilar ma'lumotlarini himoya qilishda ham global va ommaviy manfaat keltiruvchi eng samarali vositadir.
References
1. Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep Learning. MIT Press. Cambridge, MA.
2. Chio, C., & Freeman, D. (2018). Machine Learning and Security: Protecting Systems with Data and Algorithms. O'Reilly Media.
3. Stallings, W. (2022). Network Security Essentials: Applications and Standards (7th ed.). Pearson.
4. Bishop, M. (2019). Computer Security: Art and Science (2nd ed.). Addison-Wesley.
5. Russell, S., & Norvig, P. (2021). Artificial Intelligence: A Modern Approach (4th ed.). Pearson.
6. Anderson, R. (2020). Security Engineering: A Guide to Building Dependable Distributed Systems (3rd ed.). Wiley.
7. OWASP Foundation. (2025). OWASP Top 10 Web Application Security Risks. owasp.org.
8. ISO/IEC 27001:2022. Information Security Management Systems — Requirements.
9. O'zbekiston Respublikasi. (2021). "Kiberxavfsizlik to'g'risida"gi Qonun. O'zbekiston Respublikasi Qonunlar to'plami.
10. CERT-UZ. (2024). O'zbekistondagi kiberxavfsizlik holati bo'yicha yillik hisobot. cert.uz.
11. Toshkent axborot texnologiyalari universiteti (TATU). (2024). Kiberxavfsizlik yo'nalishidagi ilmiy tadqiqotlar to'plami.
12. Iskandarov, A. Sun’iy intellekt asosida kiberxavfsizlik tizimlarini loyihalash: nazariya va amaliyot. Andijon Davlat Universiteti, Ilmiy-amaliy materiallari. — Andijon, 2026.
13. Mo‘minjonova Mo'minjonova, R. Sun’iy intellekt asosida kiberxavfsizlik tizimlarini loyihalash. Andijon Davlat Universiteti ilmiy to'plami. — Andijon, 2026.
Published
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2026 Mo'minjonova Robiya, Azizbek Iskandarov
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Ushbu jurnalda chop etilgan maqolalar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi (CC BY 4.0) ostida litsenziyalangan. Bu asarni nusxalash, tarqatish va moslashtirish imkonini beradi, agar asl muallif va manba to'g'ri ko'rsatilsa.
